الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
10
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
جويا مىشدند كه قرآن سؤال آنها را به اين صورت منعكس كرده است . « در باره هلالهاى ماه از تو سؤال مىكنند » ( * ( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَهِلَّةِ ) * ) . « اهله » جمع « هلال » به معنى ماه در شب اول و دوم است و بعضى گفتهاند در سه شب نخستين « هلال » نام دارد و بعدا به آن « قمر » مىگويند و بعضى بيش از آن را هلال ناميدهاند . مرحوم « طبرسى » در « مجمع البيان » و بعضى ديگر از مفسران بزرگ معتقدند كه اين واژه در اصل از استهلال صبى يعنى گريه كودك در آغاز تولد گرفته شده سپس براى آغاز ماه به كار رفته و نيز در آنجا كه حاجيان صداى خود را به لبيك بلند مىكنند ( اهل القوم بالحج ) گفته مىشود . ولى از كلمات « راغب » در « مفردات » عكس اين استفاده مىشود كه اصل اين واژه را همان هلال ماه مىداند كه « استهلال صبى » ( گريه كردن كودك ) از آن گرفته شده است . بر هر حال از جمله « يسئلونك » كه به صورت فعل مضارع به كار رفته معلوم مىشود اين سؤال كرارا از رسول خدا ص شده است . سپس مىفرمايد : « بگو اينها بيان اوقات ( طبيعى ) براى مردم و حج است » ( * ( قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ) * ) . هم در زندگى روزانه از آن استفاده مىكنند و هم در عبادتهايى كه وقت معينى در سال دارد در حقيقت ماه يك تقويم طبيعى براى افراد بشر محسوب مىشود كه مردم اعم از باسواد و بيسواد و در هر نقطه اى از جهان باشند مىتوانند از اين تقويم طبيعى استفاده كنند نه تنها آغاز و وسط و آخر ماه را مىتوان با آن شناخت بلكه با دقت شبهاى ماه را نيز مىتوان تشخيص داد و بديهى است نظام زندگى اجتماعى بشر بدون تقويم يعنى يك وسيله دقيق و عمومى براى تعيين تاريخ امكانپذير نيست به همين دليل خداوند بزرگ براى نظام زندگى اين تقويم جهانى را در اختيار